باب يازدهم ولايت بر زكات در اصطلاح دينى ، صدقه همان زكات و زكات نيز همان صدقه است ، دو نام متفاوت براى يك حقيقت . مسلمان ، در مال خود ، تكليفى جز زكات ندارد . پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله فرمود : « در اموال حقى جز زكات نيست » « 1 » .

--> ( 1 ) . « ليس فى المال حق سوى الزكاة » . حديثى است نبوى كه تنها آن را در يك منبع از منابع حديثى يافتم . بنگريد به : ابن ماجه ، سنن ابن ماجه ، ج 1 ، ص 570 ، ش 1789 . اين حديث مطابق ديدگاه شافعيه است كه تنها حق واجب در اموال را زكات مىدانند . ابن حجر درباره اين حديث چنين آورده است : « بيهقى گويد : هم مسلكان ما در تعليقه‌هاى خود جداى از ديگران حديث « ليس فى المال حق سوى الزكاة » را آورده‌اند و من براى آن سندى به ياد ندارم . اما اين حديث را ابن ماجه به روايت فاطمه بنت قيس نقل كرده است . » بنگريد به : ابن حجر ، تلخيص الحبير ، ج 2 ، ص 149 . همچنين توضيح ديگر او را نيز بنگريد در : همين منبع ، ج 2 ، ص 160 . استناد بدين حديث و نيز نقل آن در منابع متاخر و يا علاج تعارض آن را با حديثى ديگر كه در همين باب وجود دارد بنگريد در : نووى ، شرح النووى ، ج 1 ، ص 169 و ج 7 ، ص 71 ؛ سيوطى ، شرح سنن ابن ماجه ، ج 1 ، ص 128 ؛ همو ، تدريب الراوى ، ج 1 ، ص 266 ؛ مناوى ، فيض القدير ، ج 5 ، ص 375 ؛ ابن قدامه ، المغنى ، ج 2 ، ص 239 و ج 5 ، ص 128 : ابن ملقن ، خلاصة البدر المنير ، ج 1 ، ص 295 : شوكانى ، نيل الاوطار ، ج 1 ، ص 364 . اما در برابر اين حديث ، حديث ديگرى وجود دارد كه مىگويد : « ان فى المال لحقا سوى الزكاة » اين حديث نيز در منابع متعددى آمده يا شرح شده و يا مورد استفاده قرار گرفته است . براى نمونه بنگريد به : ترمذى ، سنن الترمذى ، ج 3 ، ص 48 ، ش 659 ؛ دارمى ، سنن الدارمى ، ج 1 ، ص 471 ؛ ابن منصور ، سنن سعيد بن منصور ، ج 5 ، ص 100 ، بيهقى ، سنن البيهقى الكبرى ، ج 4 ، ص 48 ؛ دارقطنى ، سنن الدارقطنى ، ج 2 ، ص 107 و 125 ؛ ابن ابى شيبه ، مصنف ابن ابى شيبه ، ج 2 ، ص 384 و 412 ؛ طبرانى ، المعجم الكبير ، ج 24 ، ص 403 ؛ ديلمى ، الفردوس ، ج 3 ، ص 139 ؛ ابن حجر ، فتح البارى ، ج 3 ، ص 269 ؛ ابن عبد البر ، التمهيد ، ج 4 ، ص 211 و 212 ؛ زرقانى ، شرح الزرقانى ، ج 2 ، ص 150 ؛ -